آمار

مدد کاری اجتماعی-مشاوره خانواده واعتیاد

موضوعات اجتماعی-چالش ها

جرأت آموزی
نویسنده : محمد مهدی امیری - ساعت ۱٠:٠٩ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٩/٥/٦
 

یکی از مشکلات عمده افراد که از شکل‌گیری سالم هویت و شکوفایی استعدادهای آنها جلوگیری می‌کند، وجود اشکال در برقراری ارتباط  اجتماعی مناسب می‌باشد. افراد بی‌جرأت در ابراز وجود، بیان احساسات، افکار و نظرات خود به دیگران ناتوان بوده و عزت نفس کمی دارند. این افراد در موقع بیان عقاید خود به دیگران مضطرب شده و نمی‌توانند احساسات واقعی خود را بیان کرده و درخواست‌های نامعقول و غیرمنطقی دیگران را رد کنند و لذا اغلب مورد سوءاستفاده آنان قرار می‌گیرند. با مسلح شدن به جرأت‌آموزی، افراد می‌توانند اهداف و نیازهای خود را به طریقی روشن و مستقیم بیان کرده و آن را به دیگران تفهیم کنند.

 


پیام اصلی جرأت:

این چیزی است که من فکر می‌کنم، این چیزی است که من احساس می‌کنم و این چیزی است که من در این موقعیت می‌بینم. این پیغام‌ها بدون سلطه و لطمه به دیگران ابراز می‌شوند.

 

رفتار جرأت‌مندانه:

رفتاری است که فرد را قادر می‌سازد تا براساس بهترین علایق خود عمل کند. برای حقوق خود بدون اضطراب مقاومت کرده و احساسات خود را به راحتی و خالصانه ابراز نماید و حقوق خود را بدون انکار حقوق دیگران بدست آورد. برای جرأت‌مند شدن از کجا باید شروع کرد؟ یک نظام اعتقادی و ارزشی را قبول کنید که به شما اجازه ابراز وجود بدهد. این گام دشوارترین کار است. این رفتار به شما اجازه می‌دهد خشمگین شوید، نه بگویید، درخواست کمک کنید و خطا کردن را قبول کنید.

 

مهارت‌های جرأت‌آموزی:

جرأت‌مندی اساسی:

این جرأت‌مندی ابراز مستقیم باورها، احساسات یا عقاید شما است. از این طریق عبارات ساده‌ای چون ”من می‌خواهم“ یا ”من احساس می‌کنم“ را استفاده کنید.

 

جرأت‌مندی قوی:

این نوع جرأت‌مندی، انتقال حساسیت‌ها به شخصیت دیگران است. مانند ”من می‌دانم که واقعاً سرتان شلوغ بوده ولی می‌خواهم احساس کنم که رابطه‌ها برای شما مهم است و می‌خواهم شما زمان خاصی را به من اختصاص دهید“.

 

جرأت‌مندی فزاینده:

این نوع جرأت‌مندی زمانی بوقوع می‌پیوندد که شخص دیگری در واکنش به جرأت‌مندی اساسی شما شکست می‌خورد و به تجاوز علیه حقوق شما ادامه می‌دهد. در نتیجه شما به نحو فزاینده‌ای در رأی خود استوارتر تأکید می‌ورزید. برای مثال اگر شما ساعت 16 عصر فردا کارتان را روی ماشین من تمام نکنید، من مجبور می‌شوم به نمایندگی و سرپرست شما مسأله را اطلاع دهم.“ لازاروس در سال 1873 برای اولین بار پاسخ‌های خاص تعریف شده را که تحت عنوان رفتار جرأت‌مندانه قرار می‌گیرند، طبقه‌بندی کرد:

-                               توانایی نه گفتن

-                               توانایی تقاضای کمک

-                               توانایی ابراز احساسات مثبت و منفی

-                               توانایی شروع، ادامه و خاتمه دادن به گفتگوهای عمومی

 

رفتار فاقد جرأت‌:

بی‌جرأت شامل لطمه زدن به حقوق خود و یا عدم شرکت در ابراز احساسات خالصانه و افکار و عقاید خویش است به گونه‌ای که حالتی پوزش‌خواهانه داشته باشد و خود را تحت‌الشعاع قرار دهد، تا دیگران بتوانند به راحتی به او بی‌توجه باشند.

بی‌جرأتی پیغام اصلی این است:

-                               من به حساب نمی‌آیم

-                               من هیچ چیز نیستم

-                               افکار من مهم نیستند

-                               شما می‌توانید از من استفاده ببرید

بی‌جرأت بودن از طریق عقب راندن احساسات و جلوگیری از ابراز آنها، پایدار می‌شود.

هدف از بی‌جرأت بودن، آرام کردن دیگران و پرهیز از تعارض به هر قیمتی می‌باشد.

 

ویژگی‌های شخص باجرأت:

ویژگی‌های شخص باجرأت شامل یک صدای آرام، دوستانه، برقراری ارتباط چشمی، حالت آرام و گشاده‌رویی و راحتی می‌باشد. شخص باجرأت، اعتماد به نفس بالایی دارد و از حقوق خود به اندازه حقوق دیگران دفاع می‌کند، چنین فردی غالباً به هدف‌های شخصی خود دست می‌یابد.

 

فنون خاص باجرأت بودن:

گفتار جرأت‌مندانه:

درباره آن‌چه می‌خواهید، آن‌چه فکر می‌کنید و آن‌چه احساس می‌کنید، تا آن‌جا که ممکن است صریح و خاص باشید و اجازه ندهید دیگران از شما بهره‌جویی کنند.

مثلاً (نوبت من است) (لطفاً صدای تلویزیون را کم کنید، من امتحان دارم)

 

مخالفت منفعلانه:

وقتی با شخص مخالف هستید به دلیل تمایلی که به حفظ رابطه صلح‌آمیز دارید از طریق لبخند زدن ـ تکان دادن سر یا بذل توجه، تظاهر به موافقت نکنید. وقتی اعتماد به موضوع دارید، بصورت فعال مخالفت کنید.

 

پرسیدن و چرا گفتن:

وقتی شخصی دارای اقتدار و موضع بالا از شما می‌خواهد کاری را انجام دهید که به نظر منطقی یا لذت‌بخش نمی‌آید بپرسید که چرا باید آن را انجام دهید؟ زیرا شما یک فرد بزرگ هستید و نباید اقتدار را بدون پرسش بپذیرید. باید بر توضیحی که متقاعدکننده باشد، اصرار بورزید.

 

با خودتان صحبت کنید:

وقتی عملی انجام داده‌اید که آن را ارزشمند تلقی می‌کنید برای دیگران این فرصت را فراهم کنید تا از آن مطلع شوند. در مکالمه متکلم وحده نباشید، اما وقتی موقعیت را مناسب یافته‌اید در سخن گفتن درنگ نکنید.

شایان ذکر است، همزمان با انجام این فنون، معمولاً داشتن یک محیط حمایتی و پذیرنده مفید خواهد بود. مردمی که شما را بفهمند و از شما مراقبت کنند، بزرگ‌ترین سرمایه‌های شما هستند.

آگاهی و اجرای هر تمرین عملی مهارت‌های فوق‌الذکر، به افراد کمک می‌کند تا در جهت افزایش توانمندی‌های فردی و اجتماعی و نهایتاً حفظ موقعیت مناسب اجتماعی و ایجاد تعادل و توانایی در برخورد با مسائل اجتماعی و نهایتاً مداخله مناسب مؤثر باشد تا بتوانند ضمن ارتقاء وضعیت موجود، در جهت تحقق اهداف زندگی که همان سلامت و تغییرات سبک زندگی و ایجاد تغییرات مناسب با شرایط زندگی است، به موفقیت دست یابند.


 
comment نظرات ()