آمار

مدد کاری اجتماعی-مشاوره خانواده واعتیاد

موضوعات اجتماعی-چالش ها

انـواع درمـان -اعتیاد
نویسنده : محمد مهدی امیری - ساعت ٦:٠٢ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٩/٥/٢٠
 

درمان اعتیاد به دو نوع دارویی و غیردارویی تقسیم می‌شود:


الف ـ درمان دارویی

درمان‌های دارویی عموماً به عنوان شروع فرآیند درمان شناخته شده‌اند که از سم‌زدایی آغاز می‌گردد. برای سم‌زدایی روش‌های متنوعی وجود دارد که حتی با کم کردن تدریجی مقدار ماده‌ی مخدر مصرفی نیز بیماران موفق به سم‌زدایی می‌گردند، اما روش‌های شایع سم‌زدایی به شرح ذیل می‌باشند:

1-                          سم‌زدایی با کلونیدین به صورت قرص یا چسب (Patch)

2-                          سم‌زدایی با لوفکسیدین

3-                          سم‌زدایی سریع با کلونیدین همراه با نالترکسون یا نالوکسان

4-                          سم‌زدایی با بوپره نورفین زیرزبانی (قرص یا محلول)

5-                          سم‌زدایی با متادون

6-                          سم‌زدایی با کمک طب سوزنی

7-                          سم‌زدایی با متادون و کلونیدین

8-                          سم‌زدایی فوق سریع به کمک بیهوشی

9-                          سم‌زدایی با LAAM که کمتر در کشور رایج است و به علت زمان شروع تأثیر آن که بسیار آهسته می‌باشد و طولانی‌ الاثر بودن آن بیشتر به عنوان درمان نگهدارنده به کار می‌رود.

با توجه به اینکه سم‌زدایی بخش اولیه و جزئی درمان می‌باشد، چنانچه پس از سم‌زدایی از سایر روش‌های درمانی و از جمله درمان نگهدارنده استفاده نشود، خطر عود بسیار بالا می‌باشد، لذا شناخت روش‌های متنوع درمان نگهدارنده دارویی ضرورت می‌یابد. عمده‌ترین روش‌های درمان نگهدارنده دارویی به قرار ذیل است:

1-                          درمان نگهدارنده با متادون

2-                          درمان نگهدارنده با نالترکسون

3-                          درمان نگهدارنده با LAAM

 

ب ـ درمان‌های غیردارویی

عمده‌ترین روش‌های درمان‌های غیردارویی به شرح ذیل می‌باشد:

1-                          مصاحبه انگیزشی

2-                          پیشگیری از عود

3-                          آموزش مهارت‌های تطابقی

4-                          شبکه درمانی (Network theraphy)

5-                          قرارداد مشروط Continyency contracting

6-                          درمان دادگاه‌مدار Druy court

7-                          درمان اجتماع‌مدار Trapeutic community tc

8-                          شرکت در گروه‌های خودیاری مخصوص NA

9-                          آموزش گروهی خانواده

10-                      مدیریت مورد Casemanagement

در درمان اعتیاد روش‌های متنوعی وجود دارد که هر روش محدودیت و امتیازات خاص خود را دارد، مهمترین انواع روش‌های درمانی به شرح ذیل می‌باشند:

-    درمان بیولوژیکی Biomedical

-    درمان‌های اعتقاد به سلامتی

-    درمان‌های تغییر رفتاریBehavioral Modification threatment

-    درمان‌های برنامه‌ریزی فردی (Self-management threatment)

 

الف ـ درمان بیولوژیکی:

هدف از این درمان‌ها، قطع وابستگی فیزیولوژیک و روانی به مواد مخدر است که به اشکال ذیل مورد استفاده قرار می‌گیرد:

قطع ناگهانی مواد مخدر:

چون سندرم ترک یک جریان محدود و کوتاه مدت است مثلاً در هروئین و مورفین بین 3-2 روز تمام می‌شود و بر خلاف سندرم قطع بنزودیازپین‌ها و الکل با همه شدتی که وجود دارد، خطر پزشکی وجود ندارد، پس درمان همراه یا درمان ترکیبی (Sympthomatic)، یک روش مناسب است تا ترک، عوارض کمتری داشته باشد.

کلونیدین (a2.ayonist):

بیشتر به عنوان داروی ضد فشار خون و برای بیماران سرطانی استفاده می‌شده است و موارد مصرف آن شامل:

-                               در سم‌زدایی متادون، هروئین، مورفین، مپریدین و...

-                               در آماده کردن فرد جهت قرار گرفتن روی نالتروکسان

-                               در کاهش عوارض ترک همراه با قطع الکل و تنباکو استفاده می‌شود.

این دارو در کاهش بی‌قراری و تعریق حاصل از ترک، بسیار مؤثر است اما در کاهش اضطراب اثر کمی داشته و به ویژه چون علائمی شبیه مواد مخدر اپیوئیدی ایجاد نمی‌کند، مورد قبول معتادان نمی‌باشد. عوارض ترک این دارو مثل خواب‌آلودگی و فشار خون همه شایع است.

داروهای دیگر این گروه مثل (Lofexidine) لوفکسیدن،Guanfacine و Guanabenez هستند که احتمالاً رسیدن به سیکل مداوم مصرف و قطع را افزایش می‌دهند.

 

مرگ تدریجی

رایج‌ترین شکل ترک تدریجی همان روشی است که خود معتادان، مواد مخدر خود را بتدریج کاهش می‌دهند اما شایع‌ترین شکل علمی آن ـ روش استفاده از متادون است که از 1963 استفاده شد و از 1972 توسط FDA امریکا به عنوان درمان نگهدارنده در بیماران معتاد به مواد مخدر اپیوئیدی مورد قبول واقع شده است و از آن پس به عنوان داروی اصلی در این روش کاربرد دارد.

این دارو به علت مصرف خوراکی و قدرت نگهداری طولانی مدت تا 36 ساعت دارویی مناسب است.

این دارو، سرخوشی (Euphoria)، بی‌دردی (Analgesia)، تسکین (Sedation) ایجاد نمی‌کند و باعث می‌شود بیمار به صورت طبیعی از نظر ذهنی و جسمی، بتواند کار و زندگی کند، بطور طبیعی درد را حس کند و واکنش هیجانی طبیعی نشان دهد.

در واقع متادون به عنوان یک داروی مناسب، با توجه به متابولیسم بیمار، در این روش مورد استفاده قرار می‌گیرد.

 

اهداف درمان با روش نگهدارنده متادون

-                               کاهش و یا قطع علائم ترک

-                               کاهش و یا قطع میل به مصرف مواد مخدر

-                               جلوگیری از عود

-                               بازگشت دوباره عملکرد فیزیولوژیک فرد معتاد

 

استفاده از LAAM (Alpha-acetylmethadol)

یک داروی مؤثر برای گیرنده mu است (از مشتقات متادون است) که به خاطر قدرت نگهداری بالا تا 96 ساعت عملاً طول اثر بالا ایجاد می‌کند. در ایران مصرف آن خیلی شایع نمی‌باشد و جهت مصرف محدودیت‌های کاربردی خاص خود را دارد. البته، استفاده از سایر داروها نظیر بوپره‌نورفین (Bupronorphine)، نالتروکسان و نالوکسان و... نیز حسب مورد توسط درمانگر مورد استفاده قرار می‌گیرد.

 

ب ـ درمان‌های اعتقاد به سلامتی، بهبودی ممکن است:

óبرنامه‌ های آموزشی

شامل جلسات روزانه بدون رودررویی است که در رابطه با اثر دارو و بخصوص عوارض منفی آن در جسم و ذهن عملکرد اجتماعی، برگزار می‌شود. این برنامه با روش جلسات روزانه، سخنرانی افراد آگاه و کارشناس، نمایش فیلم، ارائه مقاله، خواندن کتاب، برگزاری جلسات پرسش و پاسخ و پرسشگری اجرا می‌شود.

درمان سوء مصرف دارای مراحل مختلف و متمایزی است و از آنجایی که یک بیماری جسمی روانی و اجتماعی است، و درمان تک بعدی آن، کارآیی و اثر لازم را ندارد، اجرا می‌گردد.

آنچه مهم است درک این واقعیت است که درمان اعتیاد یک فرآیند طولانی مدت با صرف انرژی و وقت زیاد است، این درمان بسیار پیچیده و عملاً از عهدة یک فرد خارج است و علاوه بر سم‌زدایی، نیاز به درمان روانی اجتماعی و بازپروری دارد.

مهم‌ترین اهداف برنامه‌ریزی‌های آموزشی، رسیدن به آگاهی و رسیدن به یک تصمیم جهت تغییر نگرش و رفتار در فرد براساس مقایسه نتایج مثبت و منفی مصرف مواد مخدر است.

 

óمشاوره همسنگ (Peer Counselling)

این روش، شکلی از مشاوره است که به معنی استفاده از فرد معتاد و بهبودیافته به منظور مشاوره و راهنمایی معتاد جدید است که تحت نظارت کارشناسان درمانی صورت می‌پذیرد.

ارتباط زوج درمانگر از طریق فعالیت‌هایی مثل ورزش و فعالیت‌های اجتماعی و... که هم در محیط درمانی و هم در محیط زندگی صورت می‌گیرد، تشدید می‌شود.

در این روش با استفاده از جلسات فردی یا گروهی و یا استفاده از روش Modeling و یا درگیر شدن در فعالیت‌های اجتماعی و با هدف افزایش آگاهی و پیدا کردن راههای جایگزینی مصرف مواد، تبادل اطلاعات و تجربیات صورت می‌پذیرد. این روش بیشتر در افرادی که تمایل به درگیر شدن در سیستم‌های درمانی را ندارند، استفاده می‌شود هرچند که استفادة همزمان آن نیز می‌تواند مؤثر باشد.

از عمده‌ترین معایب این روش می‌توان به عدم وجود جذابیت و انعطاف‌ناپذیری الگوهای بهبودیافته اشاره کرد چرا که آنان زیاد درگیر درمان نمی‌شوند و تمایل دارند برای حل مشکلات اقتصادی اجتماعی خود تلاش کنند که باعث می‌شود از سیستم درمانی حذف گردند.

 

مشاوره پزشکی

تعداد بسیار زیادی از معتادان سؤالات متعدد پزشکی دارند که از طریق روش مشاوره فردی در صدد هستند تا به اهداف خود یعنی کشف بیماری همراه و پیشگیری از ایجاد سایر عوارض نایل آیند.

در این روش چون درمانگر با مشاور ضمن مشاوره، به درمان هم می‌پردازد، اثرگذاری بیشتر است. اصلی‌ترین مشکل این روش، آن است که پزشکان غالباً به علت دیدگاه گاهاً ناصحیح خود، درگیر مشکل نمی‌شوند و چنانچه در مشاوره درگیر شوند، اغلب مشاوره‌ها ظرف چند دقیقه جمع‌بندی می‌شوند و از منابع علمی کمتر استفاده می‌شود.

 

ج ـ درمان تغییر رفتاری:

óایجاد حساسیت پنهان

بر خلاف روش انزجار درمانی (چه الکتریکی و یا شیمیایی) که روی معتادان بسیار کم قابل اجرا می‌باشد، روش شرطی کردن و یا ایجاد حساسیت پنهان (Covert Sensitization)، مؤثر است.

 

روش:

در این روش از احساسات حاصل از تصور حوادث ناراحت‌کننده استفاده می‌شود، شخص تمام مراحل از وسوسه اولیه تا مصرف را جدا می‌کند و بعد برای هر مرحله یک تصویر دردناک از مراحل ترک را به کار می‌برد. در طولانی مدت درد با رفتار به دنبال دارو، همراه می‌شود. در این روش هیپنوتیزم نیز کاربرد دارد.

محدودکنندة اصلی درمان در این روش، انگیزه بیمار است.

 

óآرامش عضلانی و حساسیت‌زدایی

براساس این یافته‌ها غالباً درگیر شدن و تماس یک معتاد با محرک‌های مربوط به مصرف باعث ایجاد علائم ترک در معتاد بهبودیافته می‌شود، این روش طرح‌ریزی شده است. اساس این است که این تجربیات مربوط به شروع مصرف دوباره و یا تداوم مصرف می‌شود.

 

اهداف:

کاهش این‌گونه پاسخ‌ها به محرک‌های محیطی است. در واقع شخص سعی در مقاومت دارد ولی نیاز به تقویت با روش‌های درمانی جهت مقابله با واکنش روانی و جسمی خود در مقابله با محرک‌های شروع‌کننده میل به مصرف مواد دارد.

 

روش:

1-                          شخص بصورت تدریجی با اجزاء و حوادثی که در محیط وجود دارند و باعث تحریک مصرف می‌شوند، روبرو می‌شود تا احتمال تحریک روانی جهت مصرف به حداقل برسد.

2-                          در این روش از آرامش عضلانی جهت کاهش اضطراب و کاهش وسوسه، استفاده می‌شود.

3-                          باید رفتار مشابه در یک موقعیت بدون مصرف مواد حتماً تکرار شود.

 

قرارداد مرحله‌ای یا مشروط:

در این روش یک قرارداد خاص بین درمانگر و بیمار جهت نشان دادن رفتارهای خاص بسته می‌شود. بسیاری از افرادی که جهت درمان مراجعه می‌کنند از سیستم تقویت (گرفتن یک تشویق برای شروع و یا تقویت رفتار مطلوب و مورد نظر) استفاده می‌کنند و در مسیر درمان می‌توان این جایزه را به امتیاز تبدیل کرد.

اهداف این روش عبارتند از:

1-                          ایجاد و تقویت انگیزه در معتاد سوء مصرف‌کننده جهت ترک و تداوم پاکی

2-                          افزایش تعامل بین بیمار، درمانگر، خانواده و اجتماع جهت رسیدن به بهترین موقعیت ممکن محیطی

3-                          کاهش رفتار بیمارگونه همراه با مصرف مواد مخدر.

 

روش:

1- تبدیل جایزه به امتیاز:

در روش‌های درمانی T.C (اجتماع درمان‌مدار) غالباً از پذیرش اجتماعی و موقعیت اجتماعی بالاتر در محیط به عنوان تقویت‌کننده استفاده می‌شود.

2- اثر این درمان بسته به سیستم نظارتی جهت ارتباط دادن رفتار و تقویت‌کننده‌ها می‌باشند.

3- باید تصمیم بیمار برای درگیر شدن در سیستم جایزه‌ای، اهداف درمان، رفتارهای مطلوب سیستم و مراحل پیشرفت در یک قرارداد نوشته شود.

4- باید احتمال رسیدن به موفقیت و تشویق، محتمل و ممکن باشد.

این درمان در روش‌های کوتاه مدت بسیار کم‌اثر است و پس از قطع قرارداد، مشکل ایجاد می‌کند.

 

óنظارت نزدیک (Close Supervision Coertion):

مبدعان این روش معتقدند که به وسیله زندانی کردن، می‌توان شخصی را به درمان ترغیب کرد.

 

روش:

زندانی کردن، بررسی مداوم، نظارت دائم، تست مداوم ادرار، انجام مشاوره، آموزش مهارت‌های شغلی، ارجاع برای سایر درمان‌ها، از جمله روش‌های اجرای نظارت نزدیک می‌باشد که هدف نهایی آن بهبودی کامل است. دراین روش به دلیل عدم نیاز به نیروی تخصصی، هزینه زیادی صورت نمی‌پذیرد.

 

د ـ درمان‌های برنامه‌ریزی ـ فردی:

óگروه درمانی ملاقاتی (نظارت ـ رودررو کردن)

(En counter group therapy)

اساس این درمان بر آن است که فرد معتاد دارای مهارت کافی جهت برنامه‌ریزی برای خود نیست و به علت کافی نبودن آگاهی از خود         (Self Awarness) و مهارت‌های تطـابق اجتمـاعی منـاسب دچار مشـکل اعتیاد و خطاهای منجر به عود می‌شود.

 

روش:

1- نظارت جزء به جزء قوانین مورد قبول، رفتار بین فردی، نگرش‌ها، وضعیت‌های ذهنی و هیجانی خود بوسیله دریافت و ثبت بازخورد (Feedback) رفتار خود در محیط.

2- این بازخوردها در جلسات گروه درمانی در جنبه‌های ذیل بررسی می‌شوند:

الف) فائق شدن بر احساسات ناراحت‌کننده حاصل از دریافت بازخورد.

ب) ریشه‌یابی در ایجاد میل به تغییر رفتارهای قبل و کسب رفتار مناسب جدید.

اهداف مورد انتظار در این درمان به شرح ذیل است:

1- ایجاد ‌آگاهی از خود براساس روش  اینجا و اکنون(here & now) در رابطه با اثر نگرش و رفتار خود در جامعه.

2- ایجاد انگیزه جهت یادگیری روش‌ها و مهارت‌های رفتاری مورد قبول‌تر و مؤثرتر اجتماعی.

3- بدست ‌آوردن احساس رضایت فردی که نتیجة این اهداف چیزی جز موفقیت در درمان نمی‌باشد.

در این روش ضمن اینکه ریزش نسبتاً بالا می‌باشد اما میزان پاک ماندن آن در سطح خوبی ارزیابی می‌گردد.

 

óنظارت بر خود (Self management):

اساس این روش بر ‌آن است که صرف توجه نزدیک و شدید هر فرد به یک رفتار حتی اگر میل به تغییر هم وجود نداشته باشد، باعث تغییر رفتار فرد خواهد شد که به روش گزارش دقیق و کامل و دائم از زمان، محل، نوع فعالیت و روحیة فرد در زمانی که رفتارهای به دنبال مصرف مواد را انجام می‌دهد (وسوسه)، بصورت هفتگی گزارش می‌شود.

 

óکاهش‌ بسیار تدریجی مصرف دارو در حالت کنترل فردی        (Self-control):

پایه این درمان بر آن است که هر بیمار مجموعه‌ای از نتایج مثبت و روانی از مصرف مواد مخدر بدست می‌آورد که می‌تواند از طریق افزایش کنترل فردی (اراده) تحمل فرد را جهت زندگی در حین کاهش یا قطع دارو بالا برد و از طریق پیدا کردن رفتارها و اعمال لذت‌بخش جایگزین اجرا می‌شود و در داروهای مخدر قانونی مؤثرتر ظاهر می‌گردد.

 

óآموزش کنترل محرک:

روش این درمان محدود کردن مصرف مواد مخدر به مکان و زمان واحد و حتی رفتار خاصی است که اثرات روش ناشناخته است.

 

óآموزش برنامه پیشگیری ازعود و مهارت‌های تطابقی شناختی:

اساس این روش به اعتقاد به توانایی خود (Selfefficacy) و اعتقاد به پرهیز موفق در پیشگیری به عنوان لازمه پیشگیری از عود، بنا نهاده شده است.

روش:

1- شخص ترغیب می‌شود که موقعیت‌های فردی                  (Personal situation) که باعث ایجاد میل به مصرف مواد مخدر می‌شوند را شناسایی کند.

2- از بیمار خواسته می‌شود که جهت برخورد و مواجهه با این موقعیت‌ها، برنامه‌ریزی کرده و به توان خود امیدوار باشد.

3- در مرحله آخر این مهارت تعمیم یافته و به سایر موقعیت‌ها مشکلات شغلی و خانوادگی و... توسعه پیدا می‌کند. محور کلی این درمان شنا خت موقعیت‌هایی است که باعث شروع و تداوم مصرف مواد مخدر می‌شود.

4- یک برنامه نظارتی و یا ناظر در درمان‌های فردی مورد نیاز می‌باشد.

5- در این روش، غالب معتادان در شناخت و توصیف دقیق محرک‌ها، ناتوان هستند. غالب محرک‌های شناختی و یا اجتماعی شروع کننده میل به مصرف را نمی‌توانند گزارش کنند و اکثراً در شناخت عوامل غیردارویی همراه که باعث تداوم مصرف می‌شوند، ناتوان هستند. در بسیاری از موارد سوء مصرف‌کننده توصیفی کلی از حوادثی که باعث مصرف شده‌اند، را ارائه می‌دهد.

6- تعیین و برنامه‌ریزی جهت شروع رفتارهای جدید و تقویت آنها.

در این روش باید یک حادثه لغزش را در مقابل کل فرآیند درمان در نظر بگیریم و اساس را بر افزایش احساس خود توانایی (Self-efficacy) قرار دهیم.

óدرمان گروههای حمایتی

شخص برای ادامه بهبودی، نیاز به  تأیید و حمایت یک گروه برای پذیرش خود بعنوان یک فرد در حال بهبودی دارد. اساس هویت در این سیستم این است که یک فرد بهبودیافته در فعالیت‌هایی درگیر شده است که به سایر افراد جهت بهبودی کمک می‌کند.

درگیر بودن معتادان در گروههای چند نفره که باعث شروع و تداوم اعتیاد می‌شوند و عملاً مشکلات اعتیاد را با هم تقسیم می‌کنند شایع است و بر همین اساس، جایگزینی حمایت گروهی، یک اصل اساسی است.

 

روش:

1-                          اصول ساده گروه بهبودیافته توسط شخص پذیرفته شود.

2-                          بپذیرد که با جامعه واقعی متفاوت است.

3-                          بطور منظم در جلسات شرکت کند.

4-                          برای رفتارهای مطلوب تشویق شود و دیگران را نیز تشویق کند.

5-                          با افراد موفق همانندسازی کند.

6-                          پیشنهاد اعضاء گروه را برای حل مشکلات زندگی بپذیرد.

 

روش علمی:

بیان خود، افزایش ارتباطات اجتماعی، غلبه بر احساس گناه و فعال شدن در کمک به دیگران و... از مواردی است که در این روش بکار بسته می‌شوند.

 

شبکه درمانی:

درمان شبکه‌ای می‌تواند به عنوان شیوه‌ای برای بازتوانی معتادین تعریف گردد که در این روش، برخی اعضای خاص خانواده و دوستان بیمار برای ایجاد یک سیستم حمایتی و افزایش انگیزه برای تغییر در بیمار در یک شبکه ثبت‌نام نموده و با هم همکاری می‌نمایند. اعضاء این شبکه خود قسمتی از تیم درمان محسوب می‌شوند و به لحاظ اینکه خود مورد درمان قرار نمی‌گیرند با گروه آموزشی خانواده متفاوت خواهند بود. هدف از این شیوه، رسیدن سریع مراجع به پرهیز کامل و پیشگیری از عود و افزایش سازگاری با زندگی بدون مواد می‌باشد.

از آنجایی که گروههای خودیاری مانند NA و... برای همه مراجعان مناسب نیست و بخصوص برای افرادی که به مدت طولانی گرفتار وابستگی به مواد مخدر شده‌اند، بهتر جواب می‌دهد و برای پیشگیری از عود بقیه مراجعان ممکن است مؤثر نباشد اتخاذ روش‌هایی نظیر شبکه درمانی و... حائز اهمیت است.

نکته دیگر، دسترسی محلی، هزینه اقتصادی کمتر، تأثیر بالا و... از جمله دلایلی است که بیمار را به استفاده از شبکه درمانی راغب‌تر می‌گرداند.

درمان شبکه‌ای برای افراد ذیل پیشنهاد می‌گردد.

افرادی که نمی‌توانند پس از یکبار مصرف مواد، از مصرف آن جلوگیری کنند و یا آنانی که سعی کرده‌اند که مصرف مواد را قطع نمایند ولی عود کرده‌اند و کسانی که نمی‌خواهند یا قادر نیستند مصرف موادشان را قطع کنند، همچنین افرادی که مشکل وابستگی آنها به مواد آنقدر شدید است که در درمان سرپایی نمی‌توانند حتی برای یک روز مصرف آن را قطع کنند و قادر به سم‌زدایی نیستند.

در درمان شبکه‌ای، مسائل زیر را به خوبی و درستی انجام دهید:

1-                          اولین جلسة شبکه را باید هرچه سریع‌تر تشکیل داد چرا که انگیزه بیمار برای شروع درمان مدت کوتاهی باقی می‌ماند و در صورت تأخیر در شروع درمان، ممکن است آمادگی بیمار از بین برود.

2-                          اگر بیمار ازدواج کرده و دارای همسر است، ترغیب همسر او در اولین زمان ممکن و به روش‌های مؤثر ضرورت دارد.

3-                          در مصاحبه  اولیه انگیزه تغییر را در مراجع ایجاد کنید و او را با عواقب بعدی ناشی از اعتیاد آشنا نمایید و بهتر است این کار قبل از ساخته شدن سیستم انکار توسط بیمار انجام شود، سپس همه اعضای شبکه را به داشتن رابطه بهتر با مراجع تشویق کنید و تذکر دهید که مراجع باید سریعاً درمان پرهیز کامل را شروع کند.

4-                          شروع درمان از همان جلسه اول شروع شده و مصرف داروها زیر نظر یکی از اعضای شبکه انجام شود.

5-                          تعدادی از افراد خانواده بیمار یا دوستان نزدیک وی را برای تشکیل اولین جلسه شبکه دور هم جمع کنید.

6-                          از همان جلسه اول به اعضای شبکه، نقش‌های جدی واگذار شود.

7-                          افراد عضو شبکه بایستی افرادی مورد اعتماد و با رابطه طولانی مدت قوی که مشکل مصرف مواد داشته‌اند، باشند.

8-                          یک گروه متعادل ایجاد کنید، مثلاً همه اعضاء  فقط افراد خانواده نباشند، و یا همه جوان نباشند، همه از یک جنس نباشند، تحصیلات و....

9-                          لحن گفتار باید مستقیم و صریح باشد و آموزش‌های لازم را با جدیت برای حمایت از پرهیز کامل و تقویت آن به اعضای شبکه ارائه دهید.

بیمارانی که همراه وابستگی مواد، مشکلات دیگری نظیر بی‌خانمانی، سایکوز و... دارند برای درمان شبکه‌ای مناسب نیستند. رابطه درمانگر با شبکه، همانند راهنما و هدایت‌کننده یک تیم درمان می‌باشد و وظیفه اصلی شبکه کمک به درمانگر برای حفظ پرهیز کامل مراجع است.

وجود اهداف دیگری غیر از هدف پرهیز کامل، نباید خللی در درمان ایجاد کند، انتخاب اعضای شبکه با انگیزه شرکت داوطلبانه، رفتار سازنده، آگاه از کمک و حمایت به درمان و... می‌تواند به حفظ پرهیز کامل کمک کند.

استفاده از گروههای خودیاری مثل NA برای حمایت از مراجع مناسب می‌باشد و لذا توصیه می‌شود هفته‌ای دو جلسه در این گروهها شرکت شود و در صورت عدم رضایت، اولویت با درمان شبکه‌ای باشد و شرکت در NA را به موقعیت‌های دیگر موکول نماید.

همزمان با درمان شبکه، استفاده از درمان‌های دارویی مشکلی ایجاد نمی‌کند هرچند که علی‌رغم مصرف این داروها، خطر عود وجود دارد و درمانگر و اعضای شبکه می‌بایست موانع ایجاد بهبودی و تسهیل‌کننده عود را شناخته و برطرف کنند.

بهتر است همه امور شبکه ثبت و در مقابل چشم ناظرین باشد و از صحت و سلامت انجام امور برنامه‌ریزی شده اطمینان حاصل گردد و تمام فعالیت‌ها به اطلاع درمانگر برسد، در شروع درمان بهتر است هفته‌ای یک جلسه با حضور درمانگر تشکیل شود و سپس بر این اساس نیز جلسات بیشتر گردد و در پایان نیز ماهیانه یک بار و مداوماً فرآیند درمان بررسی شود. در هرحال، درمان شبکه‌ای می‌تواند به عنوان یک روش مناسب برای برخی از بیماران در کنار سایر روش‌های درمانی مورد استفاده قرار گیرد.

 


 
comment نظرات ()