آمار

مدد کاری اجتماعی-مشاوره خانواده واعتیاد

موضوعات اجتماعی-چالش ها

مراحل بهبودی (Phases of Recovery)
نویسنده : محمد مهدی امیری - ساعت ٦:٢٤ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٩/٥/٢٠
 

فرآیند و زمان بهبودی در افراد مختلف با توجه به نیازها، مسائل و مشکلات و تفاوت‌های فردی آنان متفاوت است، اما همه بیماران مراحل زیر را در درمان اعتیاد پشت سر می‌گذارند.

1-                          پیش از درمان Pre Treatment

2-                          تثبیت Stabilization

3-                          بهبودی اولیه Early Recovery

4-                          بهبودی حد واسط یا میانه Middle Recovery

5-                          بهبودی نهایی Late Recovery

6-                          ماندگاری Maintenance

 


1- مرحله پیش از درمان (قبول مشکلی بنام اعتیاد)

در این مرحله مراجع از  عو ارض و تأثیرات منفی مواد آگاه می‌شود و هرچه عوارض شدیدتر می‌شوند، آنها بیشتر تلاش می‌کنند تا مصرف مواد را کنترل کنند و با شکست‌های متوالی در این تلاش‌ها، نهایتاً پرهیز از مواد را تجربه می‌کنند و ضمن قبول شکست و اذعان به ناتوانی در مقابل مصرف مواد، می‌پذیرند که خودشان به تنهایی نمی‌توانند مصرف موادشان را کنترل کنند.

مهم‌ترین دلیل عدم توانایی بیماران در رعایت پرهیز از مواد، این اعتقاد آنها است که خود می‌توانند راهی را برای کنترل مصرف موادشان پیدا کنند.

 

 

2- تثبیت (کنترل علائم محرومیت)

تثبیت به مرحله رهایی از علائم حاد محرومیت و مسائل جسمی همراه می‌باشد، آنها یاد می‌گیرند که به شرایطی که آنها را تحریک به مصرف مواد می‌کند، غلبه کرده و به دنبال ادامه درمان باشند و آماده فرآیند طولانی مدت بازتوانی می‌شوند.

با در نظر گرفتن این واقعیت که خطر مصرف مواد در این مرحله بسیار زیاد است، باید برای جلوگیری از مصرف مواد گام‌هایی برداشته شود، بنابراین بیمار باید در یک محیط عاری از مواد مخدر زندگی کند و تفکرات نامعقول و غیرمنطقی که منجر به ایجاد احتمال بازگشت و عود می‌شود، شناسایی و درباره آن برنامه‌ریزی گردد ضمن آنکه عواقب مصرف مواد در گذشته یادآوری شده و تلاش شود مکانیسم‌‌های دفاعی لازم مورد استفاده قرار گیرد.

مهم‌ترین دلیل عمده ناتوانی در رعایت پرهیز از مواد و بازگشت مجدد در این مرحله، عدم کنترل مناسب علائم محرومیت و علائم جسمی همراه می‌باشد.

 

3- بهبودی اولیه (پذیرش بیماری اعتیاد و یادگیری زندگی بدون مواد)

در این مرحله، مراجع از مسائل شدید فیزیولوژیک و روانی و آسیب‌های اجتماعی که توسط مواد ایجاد شده است، رهایی می‌یابد. اشخاص در جریان بهبودی، بایستی راجع به اعتیاد و فرآیند بهبودی مطالب متنوعی یاد بگیرند و به خوبی با همه جنبه‌‌های آن آشنا شوند، آنها می‌بایست از دوستانی که مواد مصرف می‌کنند، جدا شده و دوستان جدیدی از جامعه سالم پیدا کنند که او را در سفر طولانی بهبودی یاری داده و همراهی کنند و این برای مراجعینی که تا به حال با افراد سالم و با شیوه زندگی هوشیارانه و عاقلانه تعاملی نداشته‌اند، کار آسانی نمی‌باشد.

آنان همچنین باید بیاموزند که افکار، احساسات و رفتار خود را چگونه در جهت بهبودی ساماندهی کنند تا با تغییرات موجود، انسانی با سبک دیگری از زندگی باشند و به مسائلی چون رژیم غذایی مناسب، خواب و ورزش و... نیز توجه کنند تا تغییرات موجود، همه‌جانبه گردد.

دلیل عمدة عود در این مرحله، نقص در مهارت‌های اجتماعی لازم برای بهبودی و ساختن یک زندگی عاقلانه و معتدل می‌باشد.

 

4- بهبودی حد واسط یا میانه (بوجود ‌آوردن تعادل در شیوه زندگی)

مهم‌ترین هدف در این مرحله، تغییر سبک و شیوه زندگی بیمار است و او ساختن یک زندگی متوازن و متعادل و منطقی را شروع می‌کند که براساس ارزش‌ها و فعالیت‌های منطقی و عاقلانه، پایه‌ریزی شده است. در این میان تمام فعالیت‌های کاری، خانوادگی، اجتماعی و... بر این اساس جهت‌دهی می‌شود و تلاش می‌شود گذشتة بیمار نیز ترمیم گردد و لذا به کارگیری مهارت‌های آموخته شده در مراحل قبلی را آغاز می‌نماید. در این مرحله فشارها و مسائل زندگی واقعی به قدری زیاد و شدید است که به عنوان عمده‌ترین دلیل عود نیز به شمار می‌رود.

 

5- بهبودی نهایی (بوجود آمدن اعتماد به نفس، رشد معنویت و مذهب، روابط سالم و زندگی بامعنا)

هدف مهم در این مرحله آن است که فرد در ساختار شخصیت خود دچار تغییر شود و این تغییرات به او کمک کند تا اعتماد به نفس خود را ساخته و ظرفیت و توانایی روابط بین فردی سالم را تقویت کند تا با عملکرد مفید و سازنده، موجبات بروز احساسات مطلوب را نیز فراهم نماید. همچنین تلاش بر تکامل ارزش‌ها و مهارت‌ها و مکانیسم‌های دفاعی مورد توجه است که به بیمار در ایجاد زندگی مفید و مثمرثمر کمک می‌کند. عدم توانایی در مقابله با استرس‌های موجود که از مسائل حل نشدة دوران کودکی فرد سرچشمه می‌گیرد و نقص در تشخیص ضرورت در تغییر شیوه زندگی توسط مراجع، از عمده‌ترین دلایل عود مراجعین در این مرحله می‌باشند.

 

6- ماندگاری (حفظ پاکی و زندگی مثمرثمر)

مهمترین هدف در این مرحله، ایجاد یک زندگی پاک می‌باشد که نیازمند ایجاد یک برنامه بهبودی مؤثر و شیوه زندگی عاقلانه است تا به فرد کمک کند تا ضمن مقابله با استرس‌ها، مسائل خود را حل کرده و صداقت را در ارتباطات بین فردی و شخصی‌اش به عنوان یک اصل رعایت کند.

ترک برنامه‌‌های بهبودی، اصلی‌ترین دلیل عود و بازگشت به مواد در  این مرحله شناخته شده است. ضمن اینکه گذر از این مرحله نیاز به طرح ویژه درمان و خاص آن مرحله را دارد و درمان ناقص در هر مرحله، می‌تواند منجر به عود گردد.

 


 
comment نظرات ()