آمار

مدد کاری اجتماعی-مشاوره خانواده واعتیاد

موضوعات اجتماعی-چالش ها

تعریف و سبب‌شناسی اعتیـاد
نویسنده : محمد مهدی امیری - ساعت ٧:٠۱ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٩/٤/٦
 

اعتیاد عبارت است از وابستگی جسمی و روانی به یک یا چند ماده مخدر که بر اثر تکرار مصرف، افزایش میزان و تغییر الگوی مصرف ناشی می‌شود و قطع آن باعث ایجاد علائم ترک و محرومیت می‌گردد.

از نظر روانی مصرف‌کننده مواد (معتاد) هدفی جز تهیه مواد و مصرف مجدد ندارد.

بنابراین اعتیاد، یک بیماری پیچیده و چندبعدی است که می‌توان از سه منظر:

زیستی Bio

روانی Psycho

اجتماعی Socio

به آن توجه کرد.

1- از جنبه زیستی، خصوصیات ژنتیکی افراد، بیماری‌ها و درمان‌های سرخود و نقص‌های جسمانی و... به عنوان پارامترهای قابل بررسی می‌باشند که با صفات و خصوصیات زیستی و فیزیکی افراد، بستگی دارد.

عوامل زیستی به لحاظ تأثیر و تأثرات روانی و اجتماعی خود، تسهیل‌کننده اعتیاد می‌گردد و به تنهایی نمی‌تواند شرط کافی اعتیاد باشد و لذا از نتیجه مداخلات و اثرات ابعاد فوق‌الذکر، شرایط لازم و کافی بروز اعتیاد تحقق می‌یابد.

2- از نظر روانی، می‌توان پارامترهای زیر را به عنوان عوامل زمینه‌ساز روانی معرفی کرد:

-                               انواع افسردگی‌ها بخصوص مانیک‌ها

-                               انحرافات جنسی و مربوط به sex

-                               ناپایداری‌های عاطفی و احساسی

-                               اضطراب و بی‌قراری

-                               عدم اعتماد به آینده و محیط

-                               احساس عدم توانایی و اعتماد به نفس پایین

-                               عقده حقارت و عزت نفس پایین

-                               عدم رشد شخصیت

-                               کنجکاوی

-                               و....

ناتوانی افراد در مقابله با چالش‌های زندگی، نداشتن قدرت حل مسأله و تصمیم‌گیری، عدم وجود اعتماد به نفس و عزت نفس پایین، خودپنداره ضعیف، ابراز وجود نامناسب، نداشتن تفکر منطقی و تفکر انتقادی، و سایر مهارت‌های مورد نیاز زندگی و... از جمله عوامل روانی و شخصیتی افراد است که می‌تو اند اعتیاد افراد را تسهیل کند.

اهمیت عوامل روانی در مقایسه با عوامل زیستی به لحاظ تأثیرات شگرف این دسته عوامل است چرا که این گروه عوامل بدون واسطه، رفتارهای افراد را تغییر می‌دهد و مستقیماً در اعتیاد آنان مؤثر است در حالی که تأثیر عوامل زیستی به لحاظ احساس‌های ایجادشده مثبت و منفی است که رفتار افراد را دگرگون می‌کند.

لذا هر عامل از پارامترهای مذکور می‌تواند به تنهایی یا در معیت سایر پارامترها، به اعتیاد منجر گردد، در حالی که در درمان آن توجه به همه عوامل زمینه‌ساز، ضروری است و بی‌توجهی به هر بعد از ابعاد سه‌گانه، درمان را ناکارآمد می‌نماید.

عوامل روانی می‌توانند تحت تأثیر عوامل اجتماعی و زیستی افراد ایجاد شوند که این عوامل را می‌بایست در ارتباط متقابل و در فرآیندی سیستمی، مورد توجه قرار داد. بنابراین نقش عوامل روانی در بروز اعتیاد و آسیب‌ها بسیار پررنگ و بااهمیت می‌باشد.

3- عوامل اجتماعی یکی از مهمترین عوامل ایجادکننده اعتیاد می‌باشد که شامل پارامترهایی نظیر مسائل مربوط به خانواده، تربیتی و آموزشی، اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و... است.

الف ـ پارامترهای تربیتی و آموزشی شامل مدرسه، رسانه‌‌های گروهی، گروه همسالان (Peer Group)، اوقات فراغت و بخصوص خانواده به لحاظ تأثیرات تربیتی و آموزشی خود بر افراد، دارای اهمیت فراوانی هستند. یادگیری رفتارهای اجتماعی، از خانواده شروع شده و توأم با آن در مدرسه، گروه‌های انسانی و زندگی اجتماعی و تحت تأثیر رسانه‌های گروهی و... تکمیل می‌گردد.

نقص در عملـکرد مناسـب و نقـش اجتـماعی (Social Role)، سبب ایجاد الگوی غلط آموزشی و تربیتی گردیده و افراد رفتارهای ناسالم را همچون رفتارهای صحیح، فرا می‌گیرند که نتیجه آموزش رفتارهای ناسالم، ابتلاء به آسیب‌های اجتماعی و از جمله اعتیاد را شامل می‌گردد.

ستیزه‌های خانوادگی، طلاق، وجود فرد مصرف‌کننده مواد مخدر در خانواده، مدرسه و... تجربه مصرف مواد را تسهیل می‌کند.

ب ـ پارامترهای اقتصادی بخش دیگری از عوامل اجتماعی است که مستقیماً و یا به طور غیرمستقیم، زمینه اعتیاد را فراهم می‌کند.

فقر، مهاجرت برای اشتغال و یا زندگی، بیکاری، پرکاری یا برخی مشاغل خاص، سودجویی، عدم امنیت و ثبات شغلی، اختلافات فاحش طبقاتی نظیر درآمد و تبعیض‌های جانبی آن و... سبب می‌گردد که ثبات روانی افراد به هم خورده و او را از ابعاد روانی با مشکلات اضطراب، افسردگی، خشم و پرخاشگری و... روبرو کرده که بر اثر عدم وجود مهارت‌های مقابله با چالش‌های اجتماعی و عدم توان حل مشکل و تصمیم‌گیری صحیح، افرادی که فاقد مهارت‌های لازم زندگی باشند، به ورطه اعتیاد سوق می‌یابند.

ج ـ پارامترهای سیاسی نظیر جنگ‌ها و بحران‌های اجتماعی، سیاست‌های نادرست بین‌المللی و... موجب فشارهای مختلف می‌گردد.

تحریم‌های اقتصادی، رکود، جنگ، فقدان عزیزان به دلیل وجود جنگ‌ها و بحران‌ها و...، بی‌خانمانی و از دست دادن دارایی و ثروت، نقص عضو و معلولیت، بیماری‌های ناشی از جنگ و...، سبب عدم ثبات و عدم تعادل افراد شده که غیرمستقیم و یا مستقیماً افراد را با آسیب‌ها آشنا می‌سازد.

خصوصیات مواد مخدر و آگاهی‌های غلط از این ویژگی‌ها، سبب می‌شود که افراد برای خاموش کردن آلام خود به دامان مواد مخدر پناه ببرند که نتیجه قطعی آن چیزی جز اعتیاد افراد نخواهد بود.

د ـ پارامترهای فرهنگی مجموعه دیگری از عوامل اجتماعی هستند که قابل بررسی است. بی‌سوادی و کم‌سوادی افراد جامعه، عدم آگاهی به مسائل اجتماعی، باورهای غلط و ناکارآمد افراد، فقدان و یا ضعف مهارت‌های زندگی، عدم آشنایی با مواد مخدر و مضرات آنها و وجود اطلاعات نادرست و غیرعلمی، کافی نبودن امکانات تفریحی و ورزشی و تربیتی مورد نیاز و پاسخ نگرفتن نیاز افراد، کم‌رنگ شدن ارزش‌ها و هنجارهای جامعه تحت تأثیر الگوهای موجود فرهنگی ناشی از سایر فرهنگ‌ها، خصوصاً غرب، وجود دهکده جهانی و دنیای الکترونیک، اینترنت و ماهواره و در نهایت هنجارشکنی و ضعف پای‌بندی‌های دینی و مذهبی، شکاف فرهنگی بین نسلی بین فرزندان و والدین، دوگانگی‌های موجود بین خانه و مدرسه، و... عدم درک صحیح متقابل را در پی دارد که در نهایت تعادل روانی افراد متزلزل شده و اعتیاد یکی از نتایج عدم تعادل روانی و اجتماعی ناشی از پارامترهای فوق می‌باشد.

وجود و وفور مواد مخدر و سهولت دسترسی به آن، ضعف قوانین و مقررات جاری کشور و مشکلات و تنگناهای قانونی برخورد با این پدیده، سودبخش بودن قاچاق مواد مخدر و عدم توجه به همة ابعاد اعتیاد در درمان و وجود درمان‌های ناقص و پزشکی و... از جمله عوامل مهم اجتماعی هستند که توجه به آنها ضرورت دارد.

 


آمادگی جهت برگزاری کارگاه آموزشی اعتیاد پیشگیری درمان و...برای جمعیت های هدف وآحاد مردم،

مشاوره فردی وخانوادگی و...بمنظور درمان وپیشگیری ومقابله با وسوسه و..پذیرفته میشود.

تلفن:09126897840

وایمیل (موجود در رزومه )

پاسخگوی شماست


 
comment نظرات ()